Het 100-dagenbeleid is een aanpak in het hoger onderwijs die zich richt op de eerste ongeveer honderd studiedagen van een opleiding. Het idee is even simpel als krachtig: in die eerste periode wordt voor een groot deel bepaald of een student zich verbindt aan de opleiding en blijft, of dat hij of zij afhaakt. Door juist in die fase gericht te werken aan binding, begeleiding, goed onderwijs en een studeerbaar programma, vergroot je het studiesucces en verklein je uitval.
De term en de bijbehorende werkwijze zijn onder meer uitgewerkt in de Eerste 100 dagen-scan van de Hanzehogeschool Groningen en onderbouwd in de overzichtsstudie ‘De eerste honderd dagen in het hoger onderwijs’. Deze zelfscan bouwt daarop voort en maakt het beleid praktisch toepasbaar voor onderwijsteams in hbo, mbo en wo.
Waarom juist de eerste 100 dagen?
Uitval concentreert zich sterk aan het begin van de studie. Ongeveer 30% van de hbo-eerstejaars valt uit of switcht in het eerste jaar, en het grootste deel van die beslissingen valt in de eerste maanden. De startfase is het moment waarop een student zich een beeld vormt: hoor ik hier thuis, kan ik dit niveau aan, en klopt deze opleiding met wat ik verwachtte?
Daarmee zijn de eerste 100 dagen een van de meest effectieve momenten om studentsucces te beïnvloeden. Investeren in deze periode rendeert: in de Saxion-evaluatie lag de uitval onder deelnemers aan een 100-dagenprogramma op 33,7% tegenover 52,3% bij niet-deelnemers. Lees meer over hoe je studie-uitval voorkomt.
De 7 thema's van het 100-dagenbeleid
Een goed 100-dagenbeleid is geen losse welkomstweek, maar een samenhangend geheel. De Eerste 100 dagen-scan vat dat samen in zeven thema's:
- Voor de poort — eerlijke voorlichting, matching en een warm welkom vóór de start.
- Binding — sociale en academische integratie, het gevoel erbij te horen.
- Activerende didactiek — motiverend onderwijs dat studenten activeert.
- Programmering — een studeerbaar rooster met evenwichtige toetsplanning.
- Begeleiding — bereikbare begeleiders en vroegsignalering.
- Studiesucces — een leerlijn studievaardigheden en hbo-niveauontwikkeling.
- Teamontwikkeling — een team met een gedeelde visie en aanpak.
Elk thema is uit te diepen op een eigen pagina; volg de links hierboven of onderaan deze pagina.
Hoe voer je een 100-dagenbeleid in?
Begin met een gezamenlijk beeld. Vul met je team de Eerste 100 dagen-scan in — 70 stellingen over de zeven thema's, op een schaal van 0 tot 7. Je krijgt direct een score per thema, een heatmap en concrete verbeterpunten. Op basis daarvan kies je twee of drie prioriteiten waar je het komende jaar gericht op inzet, in plaats van alles tegelijk te willen verbeteren.
Laat zo mogelijk ook studenten de scan invullen. Het verschil tussen hoe studenten en professionals de begeleiding ervaren — de perceptiekloof — levert vaak de waardevolste gesprekken op.
Tip: behandel het beleid als een cyclus. Meet aan het begin van het jaar, kies prioriteiten, voer interventies in en meet opnieuw. Zo maak je voortgang zichtbaar en houd je het thema levend in het team.
Veelgestelde vragen
Wat is het 100-dagenbeleid?
Het 100-dagenbeleid is een aanpak die zich richt op de eerste ~100 studiedagen in het hoger onderwijs. In die periode wordt grotendeels bepaald of een student zich verbindt aan de opleiding of uitvalt. Gericht werken aan binding, begeleiding, didactiek, studeerbaarheid en studievaardigheden vergroot het studiesucces.
Waarom zijn de eerste 100 dagen zo belangrijk?
Omdat de meeste uitval in die periode ontstaat. Ongeveer 30% van de hbo-eerstejaars valt uit of switcht in het eerste jaar, en het grootste deel van die beslissingen valt vroeg. De startfase is daarmee een van de effectiefste momenten om studiesucces te beïnvloeden.
Welke thema's vallen onder het 100-dagenbeleid?
Zeven thema's: Voor de poort (voorlichting en matching), Binding, Activerende didactiek, Programmering (studeerbaarheid en toetsplanning), Begeleiding, Studiesucces (studievaardigheden) en Teamontwikkeling.
Hoe begin je met een 100-dagenbeleid?
Start met een nulmeting via de Eerste 100 dagen-scan, kies op basis van de uitkomsten twee of drie prioriteiten, voer gerichte interventies in en meet opnieuw. Betrek waar mogelijk ook studenten om de perceptiekloof zichtbaar te maken.
Bronnen
- Hanzehogeschool Groningen — Eerste 100 dagen-scan (2022).
- Leest, B., Van Langen, A. & Smeets, E. — De eerste honderd dagen in het hoger onderwijs (KBA Nijmegen, overzichtsstudie).
- Tijhuis, E. & Prenger, R. — Algemene rapportage 100 dagen-programma (Saxion, 2024).
- Vereniging Hogescholen — Feiten en cijfers: studiesucces en uitval (2020).