De overgang van het mbo naar het hbo is voor veel studenten een grote stap — en de cijfers laten dat zien. Mbo-instromers vormen in het hbo de groep met het hoogste uitvalrisico: de uitval onder deze instroom ligt rond de 21%, hoger dan onder studenten met een vo-achtergrond. Een betere aansluiting tussen mbo en hbo is daarmee een van de meest gerichte manieren om uitval terug te dringen.
De oorzaken liggen zelden bij één ding. Verschillen in didactiek, in het verwachte zelfstandigheidsniveau, in studievaardigheden zoals plannen en academisch schrijven, en in het beeld dat studenten vooraf van de opleiding hebben, stapelen zich op in de eerste maanden. Juist daarom is de aanpak van het thema ‘Voor de poort’ — voorlichting, matching en een warm welkom — voor deze groep zo belangrijk.
Waarom de overgang voor mbo'ers extra steil is
In het mbo werken studenten vaak in een meer gestructureerde, klassikale setting met relatief veel begeleiding. Het hbo verwacht sneller zelfstandigheid: zelf plannen, zelf bronnen zoeken, academisch schrijven met correcte bronvermelding. Wie die vaardigheden nog niet beheerst, loopt al in de eerste opdrachten tegen tekorten aan. Lees hoe je daar gericht aan werkt op de pagina over studievaardigheden voor eerstejaars.
Daarnaast is een groot deel van de mbo-instroom eerstegeneratiestudent: de eerste in de familie die naar het hoger onderwijs gaat. Zij missen vaker een vanzelfsprekend netwerk dat de ongeschreven regels van het hbo kent, wat het belang van binding en begeleiding vergroot.
Zo versterk je de aansluiting
Geef een realistisch en volledig beeld
Studenten die weten waar ze aan beginnen, haken minder snel af. Toon in de voorlichting niet alleen de hoogtepunten maar ook de uitdagingen van de opleiding, inclusief het niveau en de verschillende varianten (AD, voltijd, deeltijd, duaal). Video's van ‘een gewone studiedag’ werken hierbij goed.
Houd rekening met de diversiteit van instromers
Stem voorlichting en matching af op de achtergrond van de instroom: vooropleiding, mbo of vo, migratieachtergrond en eerstegeneratiestudenten. Zorg dat de opleiding zicht heeft op aantallen en herkomst per toeleverende school, en pas begeleiding en programma aan op de dominante instroomgroep.
Meerdere contactmomenten en matching
Één open dag is niet genoeg. Meeloopdagen, digitale informatiebijeenkomsten en persoonlijke gesprekken voor twijfelaars helpen studenten een bewuste keuze te maken. Een intake- of reflectiemoment vóór de start brengt wensen en behoeften in beeld.
Een warm welkom vóór dag één
Laat studentcoaches of ouderejaars al vóór de startdatum contact opnemen met aankomende studenten, via e-mail, WhatsApp of een lunchbijeenkomst. Dat verlaagt de drempel enorm en geeft mbo-instromers het gevoel dat ze er al bij horen.
Samenwerken met toeleverende mbo-scholen versterkt de aansluiting structureel: deel verwachtingen over niveau en studievaardigheden, en stem waar mogelijk doorstroomprogramma's op elkaar af.
Veelgestelde vragen
Waarom vallen mbo-instromers vaker uit in het hbo?
Mbo-instromers vormen de groep met het hoogste uitvalrisico, met rond de 21% uitval. Dat komt door verschillen in didactiek en verwachte zelfstandigheid, tekorten in studievaardigheden zoals plannen en academisch schrijven, en een vaak minder realistisch beeld van de opleiding vooraf.
Hoe verbeter je de aansluiting tussen mbo en hbo?
Met realistische, volledige voorlichting, matching die rekening houdt met de diversiteit van instromers, meerdere contactmomenten, een intake vóór de start en een warm welkom door studentcoaches. Samenwerking met toeleverende mbo-scholen helpt structureel.
Wat is een eerstegeneratiestudent?
Een eerstegeneratiestudent is de eerste in zijn of haar familie die naar het hoger onderwijs gaat. Deze studenten missen vaker een netwerk dat de ongeschreven regels van het hbo kent, waardoor binding en begeleiding extra belangrijk zijn.
Hoe meet je hoe goed je opleiding aansluit op de instroom?
De Eerste 100 dagen-scan bevat het thema ‘Voor de poort’ met tien stellingen over voorlichting, matching en aansluiting op de diversiteit van instromers, zodat je gericht ziet waar de aansluiting beter kan.
Bronnen
- Vereniging Hogescholen — Feiten en cijfers: studiesucces en uitval (2020).
- Leest, B., Van Langen, A. & Smeets, E. — De eerste honderd dagen in het hoger onderwijs (KBA Nijmegen, overzichtsstudie).
- LSVb — Onderzoeksrapport 100-dagenbeleid: uitval in het hoger onderwijs (literatuurstudie).