Veel eerstejaars stranden niet op gebrek aan talent, maar op gebrek aan studievaardigheden: plannen, academisch schrijven, onderzoeken, presenteren, samenwerken en correct bronnen vermelden (APA). Wie deze vaardigheden nog niet beheerst, loopt al bij de eerste opdrachten tegen tekorten aan. Dat speelt sterk bij mbo-instromers, maar geldt voor een brede groep eerstejaars.
Het thema ‘Studiesucces’ in de Eerste 100 dagen-scan gaat precies hierover: worden studievaardigheden systematisch aangeboden, worden tekorten tijdig gesignaleerd, en zijn studenten voldoende voorbereid op het hbo-niveau?
Bouw een herkenbare leerlijn
Studievaardigheden beklijven het best wanneer ze niet los staan, maar geïntegreerd zijn in bestaande vakken én herkenbaar als leerlijn. Een jaaroverzicht maakt zichtbaar wanneer welke vaardigheid aan bod komt: bijvoorbeeld plannen in week 1–3, APA en bronvermelding in week 4–6, presenteren rond week 7. Zo weten studenten en docenten samen waar ze staan.
Maak het hbo-niveau expliciet
Besteed gericht aandacht aan de vaardigheden die het hbo-niveau bepalen: taal en schrijven, digitale en informatievaardigheden, en sociale vaardigheden. Bied deze waar nodig op maat aan, zodat studenten met verschillende achtergronden allemaal kunnen aansluiten.
Signaleer tekorten vroeg
Gebruik het eerste inlevermoment als diagnostisch instrument. Geef gedetailleerde feedback en bespreek individueel waar de knelpunten zitten, zodat een student niet pas bij het eindcijfer ontdekt dat de basis ontbrak. Studenten die moeite hebben, krijgen aanvullend aanbod of extra begeleiding.
Voorbeeldproducten en zelfregulatie
Studenten leren enorm van voorbeelden. Stel een bibliotheek van geanonimiseerde goede, gemiddelde en zwakke verslagen beschikbaar en bespreek de verschillen. Besteed daarnaast expliciet aandacht aan tijdmanagement en zelfregulatie: laat studenten een eigen weekplanning maken en bespreek die in de les.
Benut het studiesuccescentrum
Veel instellingen hebben een studiesuccescentrum of soortgelijke voorziening, maar studenten weten vaak niet hoe en wanneer ze die kunnen gebruiken. Zorg dat alle docenten er minimaal één keer per periode actief naar verwijzen, zodat het een vanzelfsprekend onderdeel van de opleiding wordt in plaats van een uitzondering.
Meet je leerlijn: de Eerste 100 dagen-scan bevat tien stellingen over studievaardigheden en hbo-niveau, zodat je ziet of je aanbod systematisch genoeg is.
Veelgestelde vragen
Welke studievaardigheden hebben eerstejaars nodig?
Plannen, academisch schrijven, onderzoeken, presenteren, samenwerken, digitale en informatievaardigheden, en correcte bronvermelding (APA). Samen bepalen ze voor een groot deel of een student het hbo-niveau aankan.
Hoe bouw je een leerlijn studievaardigheden op?
Door vaardigheden te integreren in bestaande vakken en herkenbaar te maken als leerlijn met een jaaroverzicht: bijvoorbeeld plannen in week 1–3, APA in week 4–6 en presenteren rond week 7. Vul aan met voorbeeldproducten en aandacht voor zelfregulatie.
Hoe signaleer je tekorten in studievaardigheden op tijd?
Gebruik het eerste inlevermoment als diagnostisch instrument: geef gedetailleerde feedback en bespreek knelpunten individueel. Bied studenten die moeite hebben aanvullend aanbod of extra begeleiding, en verwijs actief naar het studiesuccescentrum.
Wat is de rol van het studiesuccescentrum?
Het studiesuccescentrum biedt extra ondersteuning bij studievaardigheden en loopbaanontwikkeling. Het werkt alleen als docenten er structureel naar verwijzen, zodat studenten weten hoe en wanneer ze er gebruik van kunnen maken.
Bronnen
- Leest, B., Van Langen, A. & Smeets, E. — De eerste honderd dagen in het hoger onderwijs (KBA Nijmegen, overzichtsstudie).
- Hanzehogeschool Groningen — Eerste 100 dagen-scan (2022).
- Vereniging Hogescholen — Feiten en cijfers: studiesucces en uitval (2020).